(…) My Zygmunt z Łaski Bożej Król Polski(…) z osobliwszej łaski naszey którey pozwalamy(…) Janowi Sapiezie, (…) w rzeczonych Dobrach Kodeń, na miejscu przyzwoitym i upodobanym Zamek obronny wystawić i Miasto założyć, które aby tym łatwiej i lepiey fundować się mogło Obywatelom ze wsządt obsiadać mogącym, czyli Miasteczku temu Kodeń Prawa Saxonskiego co nazywaią Magdeburskie mocą, tego Przywileiu wiecznie pozwalamy (…)
Te pamiętne słowa z 1511 roku dały początek powstaniu miasta Kodnia, położonego nad Kałamanką i Bugiem którego piękno i świetność promieniejąca na znacznej przestrzeni, znajduje odbicie w teraźniejszości, może nie tak spektakularnej, ale świadomej własnej tożsamości, dziedzictwa kulturowego, a jednocześnie interesującej, pełnej pomysłowości, ambicji, wrażliwością Trzydniowe obchody upamiętnienia niezwykłego jubileuszu, jakim było 500-lecie założenia miasta Kodnia, rozpoczęły się 2 września na Kalwarii Kodeńskiej. Licznie zgromadzona publiczność mogła obejrzeć inscenizację bitwy pod Kodniem i historię powstania nazwy miejscowości. Książę Litewski przybył na nadbużańskie ziemie i pod bokiem bliskiego nieprzyjaciela rozłożył obóz. Przykazał dworzaninowi swemu Rusinowi, aby skoro świt go obudził. Posłuszny sługa przyszedł do Pana i rzekł: to deń, jakby mówiąc już dzień. Książę rano wstał, wojsko uszykował, na nieprzyjaciela uderzył i zwyciężył. Odtąd miejsce Todeń nazwano, a później zmieniono na Kodeń. Scenariusz inscenizacji został stworzony przez Beatę Kupryś (instruktor WTZ) oraz Martę Pomorską (kierownik ŚDS). Wykorzystano w nim legendę z dzieła
Jakuba Fryderyka Sapiehy „Historia przezacnego obrazu kodeńskiego i fragmenty z „Monografii powiatu bialskiego” Bolesława Górnego, uzupełniono ją wyobraźnią, wiedzą historyków i Bractwa Rycerskiego „Fortis”, bez którego zaangażowania, pomocy i wsparcia nie udałoby się przygotować inscenizacji. Wzięło w niej udział około trzydziestu mężczyzn reprezentujących gminę Kodeń oraz kilkunastu z Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Fortis”. Odwaga, męstwo i determinacja zapisały się w pamięci zgromadzonych na tym spotkaniu.
Kolejnym punktem piątkowych obchodów było nabożeństwo ekumeniczne za zmarłych w kościele Świętego Ducha z udziałem: kardynała Józefa Glempa, biskupa siedleckiego Zbigniewa Kiernikowskiego oraz arcybiskupa diecezji lubelsko-chełmskiej Abla.
Późnym wieczorem odbyła się projekcja filmu „500-lat Kodnia”, na który przybyli goście i mieszkańcy gminy Kodeń.
Drugi dzień obchodów rozpoczął się prelekcją na temat historii Kodnia przygotowaną przez Zespół Placówek Oświatowych w Kodniu, w centrum miejscowości przy ul. Rynek. Następnie spod kościoła św. Anny wyruszyła procesja na Kalwarię Kodeńską. Pod przewodnictwem biskupa Kiernikowskiego odbyła się uroczysta msza z udziałem rzesz wiernych, przedstawicieli władz kościelnych, samorządowych, oraz zacnych gości i dobroczyńców. Ważnym wydarzeniem w tym dniu był molebień za zdrowie i pomyślność mieszkańców odprawiany przez Arcybiskupa Abla w Cerkwi pod wezwaniem św. Ducha. Po zakończeniu części oficjalnej zaprezentowały się zespoły ludowe z kraju i zagranicy: kapela „Przyjaciele” z Międzyrzeca Podlaskiego, „Harmonijkowe Echo” z Drelowa, „Fortuna” z Brześcia, „Jarzębina” z Zabłocia, „Ranok” z Bielska Podlaskiego, „Eventer” I „Chwyla” z Lublina, „Rodyna” z Dubieżyna. Zabawa taneczna przy akompaniamencie utworów muzycznych wykonywanych przez grupę „As” zakończyła drugi dzień obchodów.
Trzeci dzień jubileuszu 500-lecia Kodnia rozpoczął się Mszą Świętą w Bazylice pw. Św. Anny. W czasie obchodów wręczono medale okolicznościowe, pamiątkowe książki, albumy o Kodniu, osobom wspierającym i współpracującym z gminą. Rozstrzygnięto konkurs na „Najpiękniejszy ogród lub estetyczną zagrodę”.
Oprawę muzyczną zapewniły zespół Don Vasyl i Cygańskie Gwiazdy oraz Ramolsi. Do późnych godzin nocnych bawił wszystkich Zespół AVIS.
1511 rok pamiętna data dla Kodnia założenia miejscowości Kodeń, w której istniejemy i z którą jesteśmy związani. Oby lata historii zapisanej wydarzeniami bohaterskimi, niepospolitymi, wzbudzającymi podziw, a jednocześnie tymi powszednimi, małymi, zwyczajnymi były dla potomnych sposobnością do naśladowania, zadumy, przestrogą, próbą wyciągnięcia lekcji z życia. Uczyniliśmy wszystko, co w naszej mocy, dołożyliśmy wszelkich starań na miarę naszych ludzkich możliwości, by obchody 500-lecia Kodnia spełniły oczekiwania każdego mieszkańca gminy. Swój czas, wysiłek, zdolności, energię, emocje, marzenia ofiarowaliśmy po to, by uczyć się wspólnej pracy, podejmowania działań, dążenia do jedności.
Niech również nasze czyny zapiszą karty historii tym, co ludzkie, szlachetne, cenne, a potomni wybaczą potknięcia, niedomagania, słabości. Nie zapominając o przeszłości, żyjmy w teraźniejszości i poszukujmy wspólnych, nowych, otwartych, tych nieuczęszczanych dróg.
LINK DO FILMU "KODEŃ 500 LAT" zapraszamy do obejrzenia
